خانه > نقد, هنری > پاسخ استاد شجریان به نقدهایی بر پتانسیل‌های موسیقی ایرانی – ویدیو

پاسخ استاد شجریان به نقدهایی بر پتانسیل‌های موسیقی ایرانی – ویدیو


محمدرضا شجریان

محمدرضا شجریان

شاید یکی از تندترین و از جهاتی جدی‌تری نقدها بر موسیقی ایرانی و پتانسیل‌های آن که در ذهن علاقه‌مندان به مباحث فرهنگی قوی‌تر نقش بسته است، نقدی است که زنده‌یاد«احمد شاملو» در اواخر دهه‌ی شصت(۱۹۹۰ میلادی) و در پرسش و پاسخی با دانشجویان دانشگاه برکلی امریکا(۱) بر ظرفیت‌های موسیقی ایرانی وارد کرد. آن نقد که از بد اتفاق، با ادبیاتی ناپسند صورت گرفت در همان زمان با پاسخ‌هایی رو به رو شد که از مهمترین آن پاسخ‌ها مطلبی بود از زنده‌یاد«محمدرضا لطفی» که در بخشی از آن آمده بود؛

«نگارنده بارها و بارها برای استفاده از شعر ایشان کوشیده‌ام، اما موسیقی کلام آن چنان از پستی و بلندی زبان فارسی و موسیقی نهفته در آن به دور افتاده که یافتن ضرب مناسب موسیقی در آن غیر ممکن است. شاید به همین دلیل است که نوازندگان موسیقی پاپ بیشتر از شعر او استفاده می‌کنند.
در این صورت فردوسی و حافظ و سعدی و مولوی که اشعارشان در رابطه‌ی تنگاتنگ با این موسیقی به کمال رسیده است و نه تنها آن را به گوش جان می‌شنیده‌اند، بلکه سراسر اشعارشان سرشار از نام‌های سازها و گوشه‌های موسیقی ماست، از نظر آقای شاملو شاعر عقب افتاده‌اند. متاسفانه از شاعرانی که در بستر زمانی میان سال‌های ۱۳۲۰ تا ۱۳۳۲ رشد کرده‌اند تنها تنی چند مانند اخوان ثالث، فریدون مشیری، هوشنگ ابتهاج و مهرداد اوستا به موسیقی ایرانی عشق می‌ورزند و آن را خوب می‌شناسند و بسیاری دیگر از آن بی‌بهره مانده‌اند.
مسلما هیچ سراینده‌ای موظف نیست که با ظرایف موسیقی آشنایی یابد ولی موظف است در زمینه‌ی آنچه صلاحیت اظهار نظر ندارد ساکت بماند و از توهین و بی پروایی نسبت به آنچه مورد احترام همگان است دوری گزیند

نوشته‌ی لطفی نیز که در آن ورود غیر تخصصی لطفی به حوزه‌ی زبان فارسی و شعر مدرن ایرانی پیشاپیش مخل دقت بحث شده بود اما با پاسخ تند و سرد شاملو(۲) مواجه شد. وی مطلب خود را خطاب به لطفی این‌گونه آغاز کرد؛

« آقای لطفی با بیرون کشیدن و عرض دادن و به نمایش عام گذاشتن مطلبی که من در جلسه ای خصوصی با دانشجویان در جواب پرسشی‌، نه به طور دقیق و فرموله‌، بلکه به سادگی بر زبان آوردم‌، مضراب به دست افتاده‌اند به جان من و از این راه‌، هم مرا نشانده‌اند پشت دستگاه‌، هم از زور بیکاری کار دست خودشان داده‌اند. چون به جای این که بردارند از  موسیقی‌شان دفاع کنند مرا به گفتن سخنان بی‌ادبانه و نداشتن تخصص و مطالعه و به میان آوردن حرف غیر مسئولانه، و رعایت نکردن احترام به موسیقی و موسیقی دانان‌، و فقدان ادب و نزاکت متهم کرده‌اند که البته من نداشتن تخصص و مطالعه در آنچه را که ایشان موسیقی می‌خوانند تایید میکنم، اما مطلقا منکر آوردن سخنان بی ادبانه و حرف غیر مسئولانه  و باقی مطالب ایشان هستم . من حرف دلم را گفته ام بی اینکه رعایت جوانب را کرده باشم‌، اما حالا که ایشان پرده را دریده‌اند و مرا به دفاع از نظریات خودم وا داشته‌اند‌، گوی و میدان! اکنون که قرار شده است شمشیر را از رو ببندیم‌، بسیار خوب‌، بگرد تا بگردیم.»

البته چنان که در پاسخ شاملو و در همان سطرهای اول می‌بینیم ادعای وی بر گپ و گفتی در «جلسه‌ای خصوصی با دانشجویان» چندان به صحت و با مسئولیت بیان نشده است، چه همین ویدیوهای منتشر شده نشان می‌دهد بحث چندان هم خصوصی نبود.

باری و به هر روی در ویدیوی حاضر، استاد شجریان به همان نقد زنده‌یاد شاملو که از زبان یکی از دانشجویان دانشکده‌ی هنر دانشگاه تهران بیان می‌شود، با متانت و از دریچه‌ی فهم و نگاه یک اهل فن پاسخی درخور می‌دهد که دیدن و شنیدن آن خالی از لطف نیست. لازم به ذکر است که پرسش و پاسخ حاضر در سال ۱۳۸۲ صورت گرفته است.

منبع: https://azizi61.wordpress.com

ارجاعات

۱- جهت دیدن ویدیوی سخنان زنده‌یاد شاملو از لینک زیر دیدن کنید؛
http://www.youtube.com/watch?v=mS2yhkMDxv0

۲- برای خواندن این پاسخ به لینک زیر مراجعه کنید؛
http://tabaqe.com/?p=1040

Advertisements
  1. هنوز دیدگاهی داده نشده است.
  1. No trackbacks yet.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: